Marzenna Biegała-Howorska to dyplomowana choreografka, tancerka i menadżerka kultury z Poznania, od dekad związana z folklorem i akademickim ruchem artystycznym. Kierowany przez nią zespół Zespół Tańca Ludowego Politechniki Poznańskiej „Poligrodzianie” wystąpił na ponad 2600 koncertach w 68 krajach świata, a ona sama została dwukrotnie odznaczona Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Jeśli chcesz poznać jej życiorys, drogę zawodową i znaczenie dla polskiej kultury ludowej, przeczytaj ten biograficzny portret.
Kim jest Marzenna Biegała-Howorska?
Rok 1958 to data urodzenia Marzenny Biegały-Howorskiej, która przyszła na świat w Poznaniu i z tym miastem związała całe życie zawodowe. Od początku łączyła wykształcenie ekonomiczne z pasją do tańca, co z czasem uczyniło z niej rozpoznawalną postać w środowisku folklorystycznym w Polsce i za granicą. W źródłach jest opisywana jako tancerka, choreografka, animatorka kultury i producentka przedsięwzięć kulturalnych, a także menadżerka i organizatorka dużych projektów.
Na jej biografię patrzy się dziś jak na przykład tego, jak jedna osoba może współtworzyć środowisko tańca ludowego na kilku poziomach – artystycznym, edukacyjnym i organizacyjnym. Szczególne miejsce zajmuje w tym obraz kierowanie Zespołem Tańca Ludowego Politechniki Poznańskiej „Poligrodzianie”, który pod jej skrzydłami stał się marką rozpoznawalną na festiwalach od Bułgarii po Włochy.
Marzenna Biegała-Howorska łączy wykształcenie ekonomiczne z dyplomem choreografa, co pozwoliło jej budować projekty folklorystyczne na poziomie artystycznym i organizacyjnym jednocześnie.
Jak wyglądał życiorys i edukacja Marzenny Biegały-Howorskiej?
Rok 1977 zamknął pierwszy etap jej nauki – wtedy ukończyła II Liceum Ogólnokształcące w Poznaniu, jedną z najstarszych szkół średnich w mieście. Od razu po maturze rozpoczęła studia na Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, wybierając kierunek Marketing i Reklama. Po pięciu latach, w 1982 roku, uzyskała tytuł magistra, co dało jej solidne podstawy z zarządzania, komunikacji i promocji projektów.
Równolegle dojrzewała jej fascynacja tańcem i folklorem, dlatego po studiach ekonomicznych zdecydowała się na 3-letnie studium choreografii przy Ministerstwie Kultury. Ten program – prowadzony centralnie dla przyszłych choreografów – kończył się dyplomem, który uprawniał do pracy artystycznej i pedagogicznej w zespołach tanecznych. Połączenie kompetencji ekonomistki i choreografki stało się fundamentem jej późniejszej kariery w zarządzaniu kulturą.
Jak rozwijała się kariera zawodowa i artystyczna?
Bezpośrednio po uzyskaniu dyplomu magistra, w latach 1982–1983, pracowała na Akademii Ekonomicznej w Poznaniu w Instytucie Turystyki. To doświadczenie naukowe i administracyjne przygotowało ją do funkcji, które wkrótce miały związać ją z Politechniką Poznańską i ruchem folklorystycznym. Przełomowy okazał się rok 1984 – wtedy objęła funkcję dyrektora artystycznego i choreografa uczelnianego zespołu tańca ludowego.
Jako dyrektor artystyczna Zespołu Tańca Ludowego Politechniki Poznańskiej nie tylko opracowywała choreografie, lecz także zmieniła nazwę grupy na Zespół Tańca Ludowego Politechniki Poznańskiej „Poligrodzianie”. Pod tym szyldem zespół zaczął intensywnie koncertować, prezentując polskie tańce narodowe, obrzędy, zwyczaje i śpiewy z wielu regionów kraju. W kolejnych dekadach stał się wizytówką zarówno uczelni, jak i wielkopolskiego środowiska folklorystycznego.
Zespół „Poligrodzianie”
Pod kierownictwem Biegały-Howorskiej „Poligrodzianie” rozwinęli imponującą skalę działalności. Zespół przygotował programy oparte na śpiewach z 18 regionów Polski, dbając o stroje, układy taneczne i muzykę na żywo. Przy grupie funkcjonuje 14-osobowa kapela, która tworzy muzyczną podstawę spektakli – od mazura i oberka, po tańce regionalne mniej znane szerokiej publiczności.
Statystyki pokazują skalę pracy: zespół zrealizował już ponad 2600 koncertów w 68 krajach świata, a łączna długość tras koncertowych odpowiada temu, jakby 17-krotnie objechali kulę ziemską. Te liczby oddają, jak silnie ta poznańska formacja została wpisana w międzynarodowy kalendarz festiwali folklorystycznych. Biegała-Howorska, jako choreografka i menadżerka, odpowiadała zarówno za repertuar, jak i logistykę wielu takich wyjazdów.
Zespół „Poligrodzianie” zrealizował ponad 2600 koncertów w 68 krajach, co w trasach odpowiada 17 podróżom dookoła świata.
Mali Poligrodzianie
Rok 1985 przyniósł kolejny etap rozwoju ruchu przy Politechnice Poznańskiej – powstała wtedy sekcja dziecięca „Mali Poligrodzianie”. Ten zespół, powiązany organizacyjnie z grupą studencką, stał się miejscem pierwszego kontaktu dzieci z tańcem ludowym, muzyką i śpiewem. Dziecięca sekcja, związana z Politechniką Poznańską, przygotowuje programy dostosowane do wieku uczestników, a jednocześnie uczy szacunku do tradycji i pracy zespołowej.
Uczelniane Centrum Kultury
Od 1998 roku Biegała-Howorska reprezentuje i współtworzy Uczelniane Centrum Kultury na Politechnice Poznańskiej. To miejsce, w którym studenci i dzieci mogą uczestniczyć w nauce śpiewu, tańca w różnych formach i gry na instrumentach. Obok zespołów folklorystycznych działają tam sekcje tematyczne, m.in. sekcja muzyczna, chór „Volantes Soni”, sekcja studentów zagranicznych oraz zespół dziecięcy. Centrum buduje przestrzeń, w której spotykają się różne kultury i wrażliwości – od polskich tańców ludowych po projekty tworzone przez studentów z innych krajów.
Jakie funkcje pełni w organizacjach i stowarzyszeniach?
Od 2004 roku Marzenna Biegała-Howorska kieruje Towarzystwem „Poligrodzianie” jako jego prezeska. Stowarzyszenie to prowadzi szeroki wachlarz działań: organizuje międzynarodowe wymiany młodzieży, koncerty, wystawy i audycje folklorystyczne, a także warsztaty taneczno-muzyczne dla najmłodszych. Zajęcia odbywają się w szkołach na terenie Wielkopolski, głównie w ramach projektu „Akademia Folkloru”, który ma przybliżać dzieciom zwyczaje, tańce i muzykę tradycyjną.
Towarzystwo angażuje się także w działania na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych, a także ochrony zwyczajów i języka regionalnego. Dzięki temu projekty, które współtworzy Biegała-Howorska, wychodzą poza wąski krąg zespołów tanecznych i trafiają do szkół, lokalnych społeczności oraz środowisk mniejszościowych. To rodzaj pracy u podstaw, której efektem jest rosnąca świadomość znaczenia lokalnej tradycji w życiu codziennym.
Festiwal Sztuki Ludowej
Znaczącą częścią jej działalności jest współorganizacja i prowadzenie Festiwalu Sztuki Ludowej. Wydarzenie odbywa się co roku na terenie Gniezna, Konina, Poznania oraz Muzeum Rolnictwa w Szreniawie. Biegała-Howorska pełniła funkcję dyrektorki festiwalu, odpowiadając za dobór zespołów, program artystyczny oraz współpracę z partnerami samorządowymi i muzealnymi. W 2025 roku zorganizowano XVIII Festiwal Sztuki Ludowej, w którym uczestniczyli międzynarodowi artyści, prezentując szerokie spektrum tradycji z różnych krajów.
| Obszar działalności | Instytucja / projekt | Rola Marzenny Biegały-Howorskiej |
| Zespół folklorystyczny | ZTL PP „Poligrodzianie” | Dyrektor artystyczna, choreograf |
| Edukacja i animacja | Uczelniane Centrum Kultury, Akademia Folkloru | Organizatorka zajęć, animatorka kultury |
| Stowarzyszenia i festiwale | Towarzystwo „Poligrodzianie”, Festiwal Sztuki Ludowej | Prezeska, dyrektorka festiwalu |
Stowarzyszenia i rady
W latach 2007–2013 Biegała-Howorska pełniła funkcję wiceprezeski Polskiego Akademickiego Stowarzyszenia Folklorystycznego, które integruje uczelniane zespoły ludowe z całego kraju. Od 2015 roku była zaangażowana artystycznie w European Folk Culture Organisation (EFCO) z siedzibą w Strasburgu. W tym międzynarodowym stowarzyszeniu objęła funkcję wiceprezes EFCO, którą wykonywała do końca 2019 roku, współtworząc europejską sieć festiwali i zespołów folklorystycznych.
W latach 2013–2015 zasiadała także w Radzie Organizacji Pozarządowych przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego, reprezentując środowisko folklorystyczne w dialogu z administracją państwową. W 2022 roku została przewodniczącą Rady Porozumienia Polskich Zespołów Folklorystycznych, co potwierdziło jej pozycję jednej z ważniejszych postaci polskiego ruchu zespołów ludowych. Praca w tych gremiach wiąże działalność lokalną w Poznaniu z krajową i międzynarodową polityką kulturalną.
Od 2022 roku Marzenna Biegała-Howorska stoi na czele Rady Porozumienia Polskich Zespołów Folklorystycznych, reprezentując środowisko zespołów ludowych w skali całego kraju.
Jakie nagrody i odznaczenia otrzymała?
Za wieloletnie działania na rzecz tradycji ludowej Biegała-Howorska została doceniona licznymi wyróżnieniami państwowymi i branżowymi. Otrzymała odznakę „Zasłużony Działacz Kultury”, a z rąk Prezydenta RP także Srebrny Krzyż Zasługi oraz Złoty Krzyż Zasługi. Te odznaczenia pokazują, że jej aktywność wykracza poza wąskie środowisko artystyczne i jest ważna dla polityki kulturalnej państwa.
Szczególne miejsce w jej dorobku zajmuje Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, nadawany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W 2007 roku odebrała Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” „za twórczość ludową”, a w 2024 roku – Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” „za kulturę ludową”. Oznacza to dwukrotne uhonorowanie najwyższym resortowym odznaczeniem artystycznym, co w środowisku zespołów jest rzadkim wyróżnieniem.
Osiągnięcia artystyczne z „Poligrodzianami”
Biegała-Howorska ma na koncie nagrody za choreografię zdobyte na konkursach w Polsce, Chinach, Malezji i Indiach. Jeszcze bardziej wymowna jest lista trofeów, jakie razem z nią zdobył zespół „Poligrodzianie”. Wśród nich są m.in. I nagroda na Olimpiadzie Teatralnej w kategorii folk w Indiach (2012), tytuł Ambasador Wielkopolskiej Kultury (2014) czy Certyfikat „Najlepszy w Polsce” (2014). Każdy z tych laurów potwierdza wysoki poziom artystyczny prezentowanych programów.
Rok 2015 przyniósł zespołowi Mistrzostwo Świata w folklorze w Bułgarii oraz tytuł Absolute World Championship of Folklore 2015 przyznany podczas V Światowych Mistrzostw Folkloru „World Folk 2015”. Wcześniej, w 2013 roku, European Folk Culture Organisation wyróżniła grupę nagrodą THE BEST CREATIVE AND ARTISTIC FOLK ART PERFORMANCE IN EUROPE. Te sukcesy wzmacniały pozycję zarówno samego zespołu, jak i jego wieloletniej choreografki.
W 2016 roku zespół zdobył I miejsce na VIII Międzynarodowym Festiwalu Tańca Ludowego „Sudmalinas” w Rydze. W 2021 roku przyszedł czas na sukcesy na innych kontynentach – nagrody Asia Folk Artistry Award i Gold Diploma, a także Grand Prix World Folklore Festival we Włoszech. Długą listę wyróżnień artystycznych dokumentują m.in. publikacje takie jak Encyklopedia Osobistości Rzeczypospolitej Polskiej IV/2018 oraz materiały „Osiągnięcia Poligrodzianie”.
Co wiemy o życiu prywatnym i roli w kulturze ludowej?
Dostępne źródła, w tym biogramy w „Encyklopedii Osobistości Rzeczypospolitej Polskiej” i informacje na stronach zespołu, koncentrują się głównie na działalności zawodowej i artystycznej Marzenny Biegały-Howorskiej. Nie opisują w szczegółach jej życia rodzinnego czy prywatnych zainteresowań poza kulturą ludową. Można jednak wyciągnąć wniosek, że większość jej czasu od lat 80. XX wieku do dziś wypełniają praca z zespołami, przygotowywanie choreografii i organizacja wydarzeń.
Jako choreografka, animatorka kultury i przewodnicząca Rady Porozumienia Polskich Zespołów Folklorystycznych ma realny wpływ na to, jak polski folklor jest prezentowany młodemu pokoleniu – od zajęć w szkołach w Wielkopolsce po występy na scenach w Bułgarii, Indiach czy we Włoszech. W 2026 roku jej dorobek zawodowy to już kilkadziesiąt lat aktywności, setki wychowanych tancerzy i tysiące widzów, którzy poznali polskie tańce ludowe właśnie dzięki projektom, które współtworzy.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Kim jest Marzenna Biegała-Howorska i skąd pochodzi?
To poznańska dyplomowana choreografka, tancerka i menadżerka kultury związana z folklorem od wielu lat; urodziła się w 1958 roku w Poznaniu.
Jakie wykształcenie zdobyła Biegała-Howorska?
Ukończyła II Liceum Ogólnokształcące w Poznaniu, magisterium z marketingu i reklamy na Akademii Ekonomicznej (1982) oraz trzyletnie studium choreografii kończące się dyplomem.
Jaką rolę pełniła przy Zespole Tańca Ludowego Politechniki Poznańskiej „Poligrodzianie”?
Była dyrektorką artystyczną i choreografką, przekształcając grupę w rozpoznawalną formację koncertującą międzynarodowo.
Jakie są największe osiągnięcia zespołu „Poligrodzianie” pod jej kierownictwem?
Zespół zrealizował ponad 2600 koncertów w 68 krajach i przygotował programy oparte na pieśniach z 18 regionów Polski, wspierane przez 14-osobową kapelę.
Jakie nagrody i odznaczenia otrzymała Biegała-Howorska?
Otrzymała odznaczenia państwowe, w tym Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi oraz odznakę „Zasłużony Działacz Kultury”, a także dwukrotnie Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (Brązowy w 2007 i Srebrny w 2024).
Jakie funkcje pełniła w organizacjach folklorystycznych i społecznych?
Kierowała Towarzystwem „Poligrodzianie” jako prezeska od 2004 roku, była wiceprezeską Polskiego Akademickiego Stowarzyszenia Folklorystycznego oraz wiceprezeską EFCO do końca 2019 roku, a od 2022 przewodniczy Radzie Porozumienia Polskich Zespołów Folklorystycznych.
Czym zajmuje się Uczelniane Centrum Kultury, z którym współpracuje?
Centrum oferuje zajęcia z tańca, śpiewu i gry na instrumentach dla studentów i dzieci oraz prowadzi sekcje tematyczne, w tym chór „Volantes Soni” i programy dla studentów zagranicznych.
Co wiadomo o jej działalności edukacyjnej i pracy z młodzieżą?
W 1985 powstała sekcja dziecięca „Mali Poligrodzianie”, a Towarzystwo prowadzi projekty edukacyjne jak „Akademia Folkloru” organizujące warsztaty i zajęcia w szkołach Wielkopolski.
