trujące grzyby mylone z jadalnymi występują w lasach Wielkopolski i stanowią realne zagrożenie dla zdrowia. Główny Inspektorat Sanitarny oraz specjaliści z Oddziału Grzyboznawczego Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Poznaniu wskazują konkretne gatunki i elementy, które pomagają w identyfikacji. Poradnik zawiera rozpoznawcze cechy grzybów, opisy najczęściej mylonych par oraz praktyczne zasady bezpiecznego grzybobrania.
Które gatunki najczęściej są mylone z jadalnymi?
Główny Inspektorat Sanitarny wskazuje trzy przykłady par najczęściej powodujących zatrucia: pieczarka biaława bywa mylona z muchomorem jadowitym, czubajka kania z muchomorem plamistym, a gołąbek zielonawy i gąska zielonka z muchomorem sromotnikowym. Poza tym w lasach pojawiają się inne trujące gatunki, które bywają mylone z grzybami jadalnymi — na liście eksperckiej znajdują się m.in. strzępiak ceglasty, lejkówka jadowita, piestrzenica kasztanowata i zasłonak brodaty.
Istotne cechy odróżniające to obecność pochwy lub bulwiastej nasady trzonu, ruchomy pierścień i typ hymenoforu. Grzyby z rurkami pod kapeluszem, takie jak borowiki, różnią się od gatunków z blaszkami, do których należą muchomory. U niektórych trujących owocników występują białe blaszki lub zygzakowate wzory na trzonie; te cechy ułatwiają identyfikację, o ile sprawdzi się całą podstawę grzyba.
Jakie toksyny występują i jakie są objawy zatrucia?
Eksperci wyróżniają dwie główne grupy toksyn. Pierwsza to toksyny amatoksynowe, które uszkadzają wątrobę i nerki. Muchomor sromotnikowy i niektóre inne amanity zawierają te związki; objawy po ich spożyciu mogą pojawić się dopiero po 8–12 godzinach i w ciężkich przypadkach prowadzić do niewydolności narządów, a czasem do konieczności przeszczepu wątroby.
Druga grupa to toksyny działające na układ nerwowy i przywspółczulny, np. muskaryna. Zatrucia tymi substancjami objawiają się szybciej i mogą dawać poty, ślinotok, łzawienie, zwężenie źrenic, spowolnienie akcji serca oraz zaburzenia oddychania. Różne gatunki trujących grzybów wywołują różne kombinacje objawów, dlatego ważna jest obserwacja i szybkie zgłoszenie do placówki medycznej przy podejrzeniu zatrucia.
Jakie zasady bezpieczeństwa stosować podczas grzybobrania?
Zasady podawane przez specjalistów są proste i konkretne. Nie zbiera się okazów, co do których nie ma pełnej pewności identyfikacji. Zaleca się oglądać grzyb z każdej strony i odkręcać go z podłoża, aby obejrzeć nasadę trzonu i ewentualną pochwę. Młode owocniki bywają trudne do rozpoznania, dlatego wielu ekspertów radzi unikać zbierania osobników słabo rozwiniętych.
Praktyczne wskazania obejmują użycie wiklinowego kosza do przenoszenia zebranych grzybów zamiast plastikowych reklamówek, niepoleganie wyłącznie na aplikacjach identyfikujących oraz niesprawdzanie grzyba przez kosztowanie. Osoby początkujące mogą zacząć od zbierania gatunków z „gąbką” pod kapeluszem zamiast tych z blaszkami. W sytuacjach wątpliwych dostępna jest bezpłatna pomoc grzyboznawców w stacjach sanitarno-epidemiologicznych.
Komu szczególnie odradza się spożywanie grzybów?
Służby sanitarne rekomendują, by z jedzenia dzikich grzybów rezygnowały kobiety w ciąży i karmiące, dzieci, osoby starsze oraz osoby z dolegliwościami układu pokarmowego. Grzyby leśne są ciężkostrawne i ich spożycie może zwiększać ryzyko powikłań u osób z grup wrażliwych. W przypadku niepokojących objawów po spożyciu grzybów konieczne jest natychmiastowe zgłoszenie do placówki medycznej.
Wielkopolskie stacje sanitarno-epidemiologiczne udzielają bezpłatnych porad grzyboznawczych.
