Parafia św. Jakuba Większego Apostoła w Poznaniu – msze, historia, kontakt

W parafii św. Jakuba Większego Apostoła w Poznaniu msze święte w niedzielę odprawiane są o godz. 8.00, 9.40, 11.00, 12.30 (z udziałem dzieci) i 18.00, a kościół znajduje się przy ul. Głuszyna 150a w dzielnicy Poznań‑Głuszyna. Świątynia to gotycki zabytek z XIII wieku, wpisany do rejestru zabytków i ściśle związany z historią miasta i kultem św. Jakuba. Jeśli szukasz godzin mszy, krótkiej historii, informacji o cmentarzach czy danych kontaktowych – w tym tekście znajdziesz wszystkie najważniejsze informacje.

Gdzie znajduje się parafia św. Jakuba w Poznaniu?

Kościół parafialny leży w południowo‑wschodniej części Poznania, w dzielnicy Poznań‑Głuszyna, która ma charakter peryferyjny i zachowała jeszcze wiejski układ zabudowy. Dokładny adres parafii św. Jakuba Większego Apostoła w Poznaniu to ul. Głuszyna 150a, 61‑329 Poznań, co ułatwia dojazd zarówno komunikacją miejską, jak i samochodem. Świątynia jest częścią archidiecezji poznańskiej i należy do dekanatu Poznań‑Starołęka, który obejmuje kilka parafii położonych na prawym brzegu Warty.

Położenie kościoła można też precyzyjnie wskazać przy pomocy współrzędnych geograficznych – w dokumentach podawane są wartości 52,319167 16,951944 oraz zbliżone 52,319303 16,951886. Te dane zapisano m.in. w zasobach Wikidata Q11746773, a także w rejestrach kartograficznych, z których korzystają popularne serwisy mapowe. Budynek figuruje w dokumentacji dziedzictwa kulturowego jako Kościół św. Jakuba Większego Apostoła w Poznaniu z numerem A‑152 w Rejestrze zabytków nieruchomych województwa wielkopolskiego, prowadzonym przez Narodowy Instytut Dziedzictwa.

Świątynia św. Jakuba w Głuszynie to jednocześnie czynny kościół parafialny i zabytek wpisany do rejestru zabytków pod numerem A‑152 z dnia 25.04.1966 r.

Jakie są godziny mszy świętych i nabożeństw?

Rozkład mszy w parafii św. Jakuba Większego Apostoła jest rozbudowany i dostosowany do roku liturgicznego. Od poniedziałku do piątku w zwykłym okresie roku odprawiane są dwie msze w ciągu dnia – o 17.00 i 18.00, przy czym w styczniu poranne celebracje przesuwa się na 9.00, a w miesiącach letnich (lipiec, sierpień) obowiązuje tylko jedna msza wieczorna o 18.00. W soboty msza święta ma stałą godzinę 18.00, co dla wielu parafian jest wygodną alternatywą niedzielnej liturgii.

Msze niedzielne i świąteczne przyciągają wiernych z całej Głuszyny oraz z okolicznych miejscowości. Zasadniczy porządek przewiduje celebracje o 8.00, 9.40, 11.00, 12.30 i 18.00, przy czym msza o 12.30 ma charakter rodzinny i jest sprawowana z udziałem dzieci – w lipcu i sierpniu ta liturgia jest zawieszona, a wieczorna msza zostaje przesunięta z 18.00 na 19.00. Dodatkowy porządek obowiązuje w tzw. święta zniesione (m.in. Ofiarowanie Pańskie 2 lutego, , Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych 2 listopada) – wówczas msze odprawia się o 10.00, 17.00 i 18.00.

W lipcu parafia organizuje stałe cykle nabożeństw po wieczornej mszy o 18.00, które skupiają różne formy pobożności: w poniedziałki śpiewana jest Litania do św. Jakuba połączona z modlitwą o beatyfikację Sługi Bożego ks. Kazimierza Rolewskiego, w środy prowadzi się Nowennę do Matki Bożej Nieustającej Pomocy, w czwartki odbywa się Adoracja Najświętszego Sakramentu od 20.00 do 21.30, a w piątki wierni odmawiają Koronę do Bożego Miłosierdzia. W praktyce tworzy to stały rytm modlitwy, który porządkuje życie duchowe wielu mieszkańców.

Niedzielny porządek mszy w parafii św. Jakuba to w roku 2026 godziny 8.00, 9.40, 11.00, 12.30 i 18.00, a w lipcu i sierpniu – 8.00, 9.40, 11.00 oraz 19.00.

Jak działają kancelaria parafialna i kontakt z parafią?

Kontakt z parafią ułatwia jasno określony czas pracy kancelarii. Stałe godziny funkcjonowania biura parafialnego to poniedziałek 19.00–20.00, środa 9.00–10.00 oraz czwartek 15.30–16.30, natomiast w okresie wakacyjnym, czyli w lipcu i sierpniu, obowiązuje skrócony grafik – kancelaria jest wtedy otwarta w poniedziałki od 19.00 do 20.00 oraz w środy od 9.00 do 10.00. Takie rozłożenie godzin pozwala zarówno osobom pracującym, jak i seniorom swobodnie załatwić sprawy formalne.

Podstawowe dane kontaktowe parafii św. Jakuba w Poznaniu obejmują telefon stacjonarny i adres poczty elektronicznej. Wierni oraz osoby zainteresowane mogą zadzwonić pod numer tel. 61 878 80 10 lub napisać na adres e‑mail: [email protected]. Parafia obecna jest także w internecie – informacje historyczne znajdują się m.in. na archiwalnej stronie jakubapostol.org, w serwisie parafii na stronie archidiecezji poznańskiej, a aktualne ogłoszenia i rozkład mszy zamieszczane są na bieżących witrynach oraz profilach społecznościowych.

Jak powstała parafia św. Jakuba w Głuszynie?

Historia wspólnoty sięga średniowiecza, gdy na terenie dzisiejszej Głuszyny wyrosło nowe centrum duszpasterskie związane z kultem Apostoła. W dokumentach podaje się, że Parafia św. Jakuba Większego Apostoła w Poznaniu powstała już w XII wieku, natomiast formalne erygowanie nastąpiło w XIII wieku, kiedy utworzono tutaj kolegiatę. Rok 1296 jest datą przełomową – wtedy wojewoda kaliski Mikołaj Przedpełkowic ufundował w Głuszynie gotycką kolegiatę św. Jakuba Większego, a przywilej erekcyjny 16 października 1296 roku wystawił biskup Jan II Nałęcz za zgodą kapituły katedralnej poznańskiej i archidiakona Henryka.

Kolegiata miała własną kapitułę złożoną z prepozyta i dwóch kanoników, co świadczy o wysokiej randze tej placówki na tle innych kościołów okolic Poznania. W roku 1364 miejscowość Głuszyna przeszła na własność biskupów poznańskich, co zmieniło kontekst majątkowy i organizacyjny parafii. Kolejne ważne decyzje zapadły w 1582, gdy biskup Łukasz Kościelecki włączył głuszyńską kolegiatę do parafii Wszystkich Świętych w Poznaniu, a następnie w 1603, kiedy za rządów biskupa Wawrzyńca Goślickiego nastąpiła faktyczna likwidacja kolegiaty – odtąd prepozytami głuszyńskimi zostali proboszczowie poznańskiego kościoła Wszystkich Świętych.

W XVIII wieku przyszedł kolejny etap reorganizacji struktur. W roku 1720 biskup Krzysztof Antoni Szembek przyłączył kościół w Głuszynie do prepozytury kolegiaty św. Marii Magdaleny, a kolegiata farna św. Marii Magdaleny – pełniąca funkcję fary miejskiej – spłonęła w 1773. Mimo zawirowań administracyjnych i pożaru głównej fary, sam kościół św. Jakuba przetrwał i dalej pełnił rolę lokalnego centrum życia religijnego. Ten ciąg dziejów jest szeroko opisany w publikacjach, takich jak przewodnik „Historyczne kościoły Poznania” Zofii Kurzawy i Andrzeja Kusztelskiego oraz numery specjalne „Kroniki Miasta Poznania” poświęcone dzielnicom Starołęka–Głuszyna–Krzesiny.

Kto był związany z parafią na przestrzeni lat?

Z dziejami parafii splatają się nazwiska wielu duchownych i świeckich. W XIX wieku funkcję proboszcza pełnili m.in. ks. Walenty Zientkiewicz (ur. 1817, zm. 1895), którego uhonorowano płytą pamiątkową w murach świątyni po 33 latach pracy, oraz ks. Stanisław Kostka Kinosowicz (1792–1863), proboszcz w latach 1832–1852. W XX wieku ważną rolę odegrał ks. kanonik Jerzy Besler (1920–1986), proboszcz w Głuszynie w latach 1957–1982, którego nagrobek znajduje się na przykościelnym cmentarzu. Obecnie funkcję proboszcza pełni ks. Jan Ciesiółka, odpowiedzialny zarówno za duszpasterstwo, jak i za opiekę nad dziedzictwem materialnym parafii.

Z parafią łączy się także proces beatyfikacyjny ks. Kazimierza Rolewskiego – Sługi Bożego, w intencji którego wierni modlą się podczas poniedziałkowej litanii do św. Jakuba. Pamięć o lokalnych dobroczyńcach zachowano na cmentarzu, gdzie wyróżnia się m.in. murowany grobowiec rodziny Sypniewskich z 1878 roku, miejsce spoczynku Felicjana Sypniewskiego, oraz stela z 1856 roku ku czci Niepokalanego Poczęcia NMP ufundowana przez Ignacego i Mariannę Piekutów z Daszewic. Te inskrypcje są nie tylko świadectwem wiary, lecz także kroniką lokalnej społeczności.

Jak wygląda kościół św. Jakuba i jego wyposażenie?

Bryła kościoła powstała w XIII wieku w stylu gotyckim, a jednym z najcenniejszych elementów murów jest znakomicie zachowany wątek wendyjski, czyli specyficzny układ cegieł charakterystyczny dla średniowiecznego budownictwa w tej części Europy. W prezbiterium zachowało się sklepienie krzyżowe, które dobrze oddaje pierwotną formę przestrzeni liturgicznej. Nawa główna otrzymała obecne sklepienie w okresie międzywojennym, co ciekawe – jego budowa nie naruszyła dawnego drewnianego stropu, powiązanego konstrukcyjnie z więźbą dachową z początku XVI wieku.

Wnętrze kościoła św. Jakuba w Głuszynie jest bogato wyposażone w zabytkowe dzieła sztuki. Ołtarz główny datowany jest na początek drugiej połowy XVIII wieku, zaś flankujące go ażurowe uszaki z ornamentami małżowinowo‑chrząstkowymi pochodzą prawdopodobnie z wcześniejszego, XVII‑wiecznego ołtarza. Po bokach ołtarza umieszczono rzeźby św. Kazimierza i św. Floriana z pierwszej połowy XVIII wieku, które podkreślają tradycyjną ikonografię świętych czczonych w Polsce.

Ściany prezbiterium i naw zdobią również obrazy o dużym znaczeniu dla lokalnej pobożności. Obraz św. Jakuba Apostoła, patrona kościoła, pochodzi z pierwszej połowy XIX wieku, natomiast obraz Matki Bożej z ołtarza maryjnego datuje się na pierwszą połowę XVIII wieku. Wśród elementów kamiennych warto wymienić dwie kropielnice z XIII wieku, które należą do najstarszych zachowanych obiektów we wnętrzu, oraz barokową chrzcielnicę, przy której od pokoleń udziela się sakramentu chrztu dzieciom z Głuszyny i okolic.

Wyjątkowe miejsce zajmują organy zbudowane przez Friedricha Ladegasta w 1884 roku. Ten znany saksoński budowniczy organów zostawił swój ślad również w wielkopolskiej świątyni – instrument w Głuszynie, choć mniejszy niż jego dzieła w dużych katedrach, uchodzi w literaturze muzykologicznej za cenny przykład późnego XIX‑wiecznego rzemiosła. Dzięki temu liturgia niedzielna i koncerty organowe zyskują szczególną oprawę dźwiękową.

Co wyróżnia cmentarze parafialne?

Na terenie parafii funkcjonują trzy cmentarze, które razem tworzą ważny zespół historyczny. Najstarszy to cmentarz przykościelny otaczający świątynię, o XVII‑wiecznym rodowodzie – księgi cmentarne prowadzi się tu od 1743 roku, choć pochówki z pewnością odbywały się już od powstania kościoła. W roku 1628 istniała na tym terenie kostnica, dopiero w 1781 pojawia się pierwsza wzmianka o murze cmentarnym. Zrujnowany mur zastąpiono w 1820 płotem dębowym, a następnie w 1867 wzniesiono nowe ogrodzenie, które przetrwało do czasów współczesnych.

W drugiej połowie XIX wieku uporządkowano również otoczenie nekropolii. W 1866 włączono do jej obszaru splantowany teren po wschodniej stronie ogrodzenia wraz z dzwonnicą wzniesioną po 1851 roku, w 1870 posadzono ozdobne krzewy, a w 1877 – wieniec lip drobnolistnych, które do dziś wyznaczają zarys cmentarza. Wśród nagrobków wyróżniają się wspomniana już stela ku czci Niepokalanego Poczęcia NMP z 1856 roku, grobowiec Szymkowiaków z lat 20. XX wieku z monumentalnym tryptykiem oraz grobowiec Muszyńskich z 1937 roku, ozdobiony tondem z głową Chrystusa w koronie cierniowej. Cenny przyrodniczo jest również okaz morwy białej o wyjątkowych rozmiarach, opisany w serii PTPN „Wielkopolska w oczach przyrodnika”.

Dwa pozostałe cmentarze to nekropolie komunalno‑parafialne położone przy ul. Głuszyna oraz przy ul. Daszewickiej. Tworzą one spójny system miejsc pamięci, szeroko opisany m.in. przez Hannę Hałas‑Rakowską w artykule „Cmentarze parafii św. Jakuba Większego Apostoła w Głuszynie”, opublikowanym w „Kronice Miasta Poznania” (nr 4/2009). Te opracowania, razem z broszurą „Miejsca „magiczne” w Poznaniu‑Głuszynie” autorstwa Anety Czarnej, podkreślają zarówno wartość historyczną, jak i przyrodniczą lokalnych nekropolii.

Jak wygląda kult św. Jakuba i życie religijne parafii?

Parafia św. Jakuba w Głuszynie mocno akcentuje związek z patronem. Oprócz wspomnianej litanii w poniedziałkowe wieczory, ważnym punktem roku jest odpust parafialny obchodzony w okolicach 25 lipca, czyli liturgicznego wspomnienia św. Jakuba Starszego. W roku 2026 uroczystości odpustowe zaplanowano dokładnie na 25 lipca, z mszami odprawianymi o 11.30 i 18.00, przy czym wieczorna liturgia ma charakter sumy odpustowej z procesją dookoła kościoła. Zapowiedziano, że kazanie odpustowe wygłosi ks. proboszcz Mariusz Matecki z Rydzyny.

Z odpustem łączy się też wymiar wspólnotowy. Po wieczornej mszy przewidziano piknik przy plebanii, podczas którego grać będzie zespół muzyczny z Daszewic. Parafia tradycyjnie prosi mieszkanki z miejscowości Głuszyna, Głuszyna‑Osiedle, Sypniewo, Daszewice i Babki o upieczenie ciast, co sprawia, że święto patronalne zamienia się w spotkanie całej okolicy. Tego typu inicjatywy od lat budują więzi sąsiedzkie i angażują różne pokolenia – od dzieci po seniorów.

Kult maryjny obecny jest tu m.in. poprzez procesje fatimskie, organizowane 13. dnia miesiąca od lipca do października, nawiązujące do objawień Matki Bożej w Fatimie. 13 lipca 2026 roku parafia planuje mszę św. o 18.00 połączoną z procesją fatimską, wpisując się tym samym w cykl rocznych obchodów. Ważną formą formacji jest też czytelnictwo – w ogłoszeniach regularnie zachęca się do korzystania z prasy katolickiej, takiej jak „Przewodnik Katolicki”, „Gość Niedzielny”, „Idziemy” oraz magazyny dla dzieci: „Mały Przewodnik Katolicki” i „Mały Gość Niedzielny”.

Życie religijne parafii nie kończy się na murach kościoła. W ogłoszeniach pojawiają się zaproszenia na Poznańską Pieszą Pielgrzymkę na Jasną Górę, która wyrusza 6 lipca z katedry poznańskiej, oraz zapisy online przez stronę archpoznan.pl. W 2026 roku parafia organizuje także własną pielgrzymkę w dniach 12–17 października, obejmującą trasę Uniejów – Żelazowa Wola – Niepokalanów – Warszawa, o kosztach ustalonych na 1900 zł za 6 dni. Mieszkańcy mogą zgłaszać się w zakrystii lub w kancelarii.

Jak parafia jest związana z Drogą Cierpliwości i szlakami pielgrzymkowymi?

Kościół św. Jakuba Większego w Głuszynie znajduje się także na mapie współczesnych szlaków pielgrzymkowo‑turystycznych. Świątynia wyznacza początek Drogi Cierpliwości, jednego z przyrodniczych szlaków wchodzących w skład Rogalińskich Dróg, nazywanych w szerszym ujęciu Rogalińskimi Drogami Ducha Świętego. Te trasy – opisywane m.in. przez Michała Wójkiewicza i Sylwię Ufnalską – powstały z okazji 200‑lecia kościoła św. Marcelina w Rogalinie i łączą sacrum z obserwacją przyrody, kulturą oraz refleksją nad symboliką roślin.

Dla samej Drogi Cierpliwości opracowano specjalną broszurę przyrodniczą „Miejsca „magiczne” w Poznaniu‑Głuszynie”, w której botaniczka Aneta Czarna opisała florę cmentarzy, znaczenie poszczególnych gatunków w tradycji chrześcijańskiej oraz elementy ekologii nekropolii. Dzięki temu parafia św. Jakuba staje się punktem wyjścia nie tylko dla klasycznych pielgrzymek, ale także dla spacerów edukacyjnych, w których uczestniczą mieszkańcy miasta, turyści oraz uczniowie szkół zainteresowani historią i przyrodą Głuszyny.

Kościół św. Jakuba jest punktem startowym Drogi Cierpliwości – szlaku, który łączy modlitwę z odkrywaniem przyrody i historii Głuszyny.

Jak szybko sprawdzić najważniejsze informacje o parafii św. Jakuba?

Czy przy planowaniu wizyty w Głuszynie wystarczy kilka podstawowych danych? Dla przejrzystości warto zestawić je w jednym miejscu:

Za całość duszpasterstwa i administracji odpowiada ks. Jan Ciesiółka, proboszcz parafii, który kontynuuje wielowiekową tradycję miejsca zapoczątkowaną w 1296 roku przez fundację Mikołaja Przedpełkowica. Dziś Głuszyna łączy funkcję żywej parafii z rolą ważnego punktu na mapie zabytków Poznania i wielkopolskich szlaków pielgrzymkowych.