Kontakt
Teraz środa, 18 listopada 2026
Przewodnik

Domki budnicze w Poznaniu — historia i podcienia

• Magdalena Jankowska • 3 min czytania

Domki budnicze
Fot. Tomasz Stachowiak · „Poznań, zespół urbanistyczno-architektoniczny Starego Rynku,(domki budnicze) nr. rej. A-195-72 z 10.11.1972” · licencja CC BY-SA 3.0 pl · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Domki budnicze to grupa wąskich, trzy- i czterokondygnacyjnych kamieniczek położona na południe od poznańskiego ratusza. Pochodzą z pierwszej połowy XVI wieku i wyróżniają się renesansowymi podcieniami.

Domki budnicze tworzą zwartą szeregową zabudowę targową, nietypową w skali miasta. Kamieniczki stoją na południe od ratusza i mają wąskie jedno- i dwuokienne fasady. Wczesnorenesansowe podcienia były pierwotnie miejscem handlu i zachowały swoją funkcję do dziś.

Historia powstania i rozwój

W 1418 władze miejskie udostępniły 17 bud śledziowych, z których rozwinęły się późniejsze domki budnicze. Na początku XVI wieku część budynków otrzymała murowane podcienia, a w 1534 roku cech budników otrzymał zgodę na wybudowanie podcieni dla wszystkich domów tej grupy. Nazwa "budy śledziowe" odzwierciedlała zakres handlu prowadzony w podcieniach.

W kolejnych wiekach podcienia częściowo zamurowano i przekształcono w małe sklepiki. Kamieniczki zostały niemal doszczętnie zniszczone podczas II wojny światowej. Po wojnie odtworzono podcienia, wykorzystując zachowane renesansowe detale.

Architektura, herb i malowidła fasad

Kamieniczki mają trzy lub cztery kondygnacje i wąskie fasady z jednym lub dwoma oknami. W kamienicy nr 17 mieściła się siedziba Bractwa Budników, o czym świadczy herb z trzema palmami i śledziem oraz napis Fraternitatis Budnicorum.

Większość elewacji zdobią polichromie zaprojektowane przez Zbigniewa Bednarowicza i wykonane w latach 1953–1961. Po rekonstrukcji powojennej podcienia przywrócono jako przestrzeń handlową; dziś dominują w nich wyroby pamiątkarskie.

Kancelaria miejska i rola miejsca w mieście

Od południowego zachodu grupę domków zamyka dawna kancelaria miejska, nazywana także Domem pisarzy miejskich, zajmująca parcelę nr 10. Od 1961 roku w tym budynku znajduje się siedziba Towarzystwa Miłośników Miasta Poznania im. Cyryla Ratajskiego.

Domki budnicze stanowią jeden z nielicznych zachowanych przykładów szeregowej zabudowy targowej w Poznaniu. Ich podcienia przez stulecia pełniły funkcję handlową i zachowały tę rolę po powojennej odbudowie.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Co to są Domki budnicze w Poznaniu?
To grupa wąskich, trzy- i czterokondygnacyjnych kamieniczek położona na południe od ratusza. Pochodzą z pierwszej połowy XVI wieku i posiadają renesansowe podcienia, w których historycznie prowadzono handel.
Dlaczego domki budnicze nazywano budami śledziowymi?
Nazwa pochodzi od towarów sprzedawanych w podcieniach — były to m.in. ryby, świece, pochodnie i sól, stąd określenie budy śledziowe.
Co przypomina o istnieniu Bractwa Budników?
W kamienicy nr 17 zachował się herb z trzema palmami i śledziem oraz napis Fraternitatis Budnicorum, który świadczył o siedzibie Bractwa Budników.
Jakie zmiany przeszły domki budnicze po II wojnie światowej?
Kamieniczki zostały niemal doszczętnie zniszczone w czasie wojny. Po jej zakończeniu odbudowano podcienia, wykorzystując oryginalne renesansowe detale, a fasady wielu domków ozdobiono polichromiami Zbigniewa Bednarowicza wykonanymi w latach 1953–1961.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Magdalena Jankowska

Nazywam się Magdalena Jankowska i w redakcji wielkopolska-region.pl odpowiadam za dział Przewodnik. Opisuję miejsca warte odwiedzenia w Wielkopolsce i w okolicy — zabytki, muzea, szlaki, parki i punkty widokowe, razem z praktycznymi wskazówkami dla odwiedzających.

Czytaj również