Zakończyła się 19. edycja plebiscytu „Wydarzenie Historyczne Roku” organizowanego przez Muzeum Historii Polski. W tegorocznej odsłonie jury i publiczność wybrały laureatów w kategoriach Edukacja, Wydarzenie i Wystawa. Do konkursu zgłoszono 250 projektów, a w głosowaniu internetowym oddano 18 858 głosów. Autorem statuetki dla zwycięzców jest rzeźbiarz Maciej Zychowicz, a oprawę graficzną przygotował Ryszard Kajzer (Zerkaj Studio).
Kto zdobył pierwsze miejsca?
W kategorii Edukacja nagrodzono projekt „Szlak Piastowski z klocków LEGO”, realizowany przez Klaster Turystyczny Szlak Piastowski we współpracy z Brzeskim Centrum Kultury i Historii Wahadło. Mobilna wystawa prezentowała makiety zabytków, m.in. Ostrów Lednicki i katedrę gnieźnieńską z XI wieku, odwiedziła 19 miejscowości oraz towarzyszyła jej seria warsztatów, podczas których uczestnicy budowali królewskie insygnia.
W kategorii Wydarzenie laureatem zostało „Gniezno – Miasto Koronacji. Tysiąc lat Historii”, przygotowane przez Miejski Ośrodek Kultury w Gnieźnie. Program obejmował między innymi cykl 12 warsztatów inspirowanych technikami średniowiecznymi, „Średniowieczny weekend tańca” na rynku oraz interaktywną średniowieczną wioskę dla dzieci.
W kategorii Wystawa pierwsze miejsce przyznano ekspozycji „Magiczny dywan. Podróże w czasie” przygotowanej przez Poznańskie Centrum Dziedzictwa. Wystawa skierowana była do rodzin z dziećmi w wieku 3–9 lat i pozwalała odwiedzającym przenieść się w różne historyczne przestrzenie Ostrowa Tumskiego — od średniowiecznego grodu Mieszka I i Dobrawy po przyrodę Cybiny i wnętrza poznańskiej katedry.
Jakie projekty wyróżniło jury i jakie miały zbiory?
Jury przyznało swoją nagrodę projektowi „4 x Nowoczesność” Muzeum Narodowego w Krakowie. To wieloetapowy program realizowany w latach 2020–2025, obejmujący cztery wystawy poświęcone polskiej nowoczesności — od stylów narodowych po transformacje III RP — oraz towarzyszące katalogi, sesje naukowe, działania konserwatorskie i programy edukacyjne.
Nagrodę Specjalną Muzeum Historii Polski otrzymała wystawa stała „DNA Wałcza” w Muzeum Ziemi Wałeckiej. Ekspozycja dokumentuje powojenne losy mieszkańców ziemi wałeckiej i ich migracje; twórcy zgromadzili niemal 2 000 eksponatów oraz kilkadziesiąt godzin nagrań wywiadów. Wystawa składa się z ośmiu modułów i jest wsparta działaniami wydawniczymi, kuratorskimi, edukacyjnymi i społecznymi.
Kto trafił do finału i jak przebiegał wybór?
Do II etapu jury wybrało 15 projektów — po pięć w każdej kategorii. Wśród finalistów w kategorii „Wydarzenie” znalazły się m.in. „Odwaga wyciągniętej ręki” (Ośrodek Pamięć i Przyszłość), otwarcie Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku oraz multimedialny spektakl „Wiek Radia” przygotowany przez Polskie Radio. Finałowe wystawy obejmowały ekspozycje takie jak „Fauna. Zwierzęta na wojnie i ich ludzie” (Muzeum II Wojny Światowej) czy „Polacy w KL Auschwitz. W cieniu Zagłady” (Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau).
Wśród finalistów projektów edukacyjnych znalazły się inicjatywy: program ratowania socjolektu hutniczego z Muzeum Hutnictwa w Chorzowie, ogólnopolski program „Łączy nas Patron” Muzeum – Dom Rodziny Pileckich, warsztaty kulinarno-ogrodnicze „Ogród – Kuchnia – Stół 2025” w Wilanowie oraz projekt „Wytwórnia pamięci” Muzeum Powstania Warszawskiego, polegający na nagrywaniu relacji świadków historii za pomocą aplikacji mobilnej.
Skład jury i elementy organizacyjne?
Finałową piętnastkę wybrała Komisja Konkursowa pod przewodnictwem prof. Jolanty Choińskiej-Miki (Uniwersytet Warszawski). W jury zasiadali także Wojciech Duch (historia.org.pl), Mariusz Cieślik (dziennikarz i twórca), dr Marek Mutor (Zakład Narodowy im. Ossolińskich), Rafał Rogulski (Europejska Sieć Pamięć i Solidarność) oraz Gabriela Sierocińska-Dec (Muzeum Historii Polski). Organizator przypominał, że plebiscyt składa się z dwóch etapów — zgłoszeń i oceny jury, po których następuje głosowanie internetowe, decydujące o zwycięzcach.
W zestawie nagród znalazły się statuetki zaprojektowane przez Macieja Zychowicza i grafika przygotowana przez Ryszarda Kajzera (Zerkaj Studio). Konkurs kontynuuje praktykę dokumentowania nagrodzonych projektów w archiwum organizatora.
