Przejechanie standardową trasą czerwonego pociągu panoramicznego z Chur do włoskiego Tirano zajmuje ponad 4 godziny i prowadzi szlakiem wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Podczas podróży mija się 55 tuneli, 196 mostów oraz podziwia lodowiec Morteratsch z wysokości przekraczającej 2200 m n.p.m. W dalszej części artykułu znajdziesz szczegółowy opis przystanków, różnice między składami oraz porady dotyczące wyboru miejsc i biletów.
Czym właściwie jest „czerwony pociąg”?
Wiele przewodników i biur podróży posługuje się hasłem „czerwony pociąg”, co bywa mylące. W rzeczywistości barwę tę noszą wszystkie składy należące do floty Kolei Retyckich. Określenie to nie odnosi się więc do jednego, konkretnego pojazdu, lecz stało się marketingowym synonimem dla całej linii kolejowej prowadzącej przez masyw Bernina.
Na tych samych torach kursują dwie kategorie taboru. Pierwszą jest skład panoramiczny z dużymi, przeszklonymi szybami, gdzie obowiązuje limit miejsc. Drugą stanowią zwykłe pociągi regionalne, w których okna dają się otworzyć. Obie opcje pokonują identyczną trasę, oferując te same krajobrazy, jednak komfort i cena przejazdu znacząco się od siebie różnią.
Jak wygląda trasa przejazdu?
Szlaki kolejowe wiją się przez tereny o wyjątkowym ukształtowaniu. Skład z łatwością radzi sobie ze wzniesieniami, których nachylenie dochodzi nawet do 70 promili. Podróż, niezależnie od wybranego wariantu taborowego, gwarantuje kontakt z surową, alpejską przyrodą, a poszczególne odcinki mają zupełnie odmienny charakter krajobrazowy.
Za najbardziej spektakularny fragment uznaje się ten wiodący z włoskiego Tirano do kurortu St. Moritz. Po drodze mija się kilka punktów, które na stałe wpisały się w ikonografię szwajcarskich kolei. Z uwagi na długość całej przeprawy, trwającej z Chur do Tirano około 4 godzin i 13 minut, wiele osób decyduje się na krótszy, niespełna 2,5-godzinny przejazd.
Lodowiec Morteratsch i najwyższy punkt linii
Wspinając się w górę, pociąg dociera na wysokość 2253 m n.p.m., gdzie znajduje się stacja Ospizio Bernina. Jest to najwyżej położony punkt adhezyjnej linii kolejowej w Europie. Tuż obok torów rozpościera się tafla Jeziora Białego, a w tle majaczy potężny masyw Piz Bernina o wysokości 4049 m n.p.m.
Kilka kilometrów wcześniej, z okien wagonu, można dostrzec cofający się jęzor lodowca Morteratsch. Jego widok, szczególnie w słoneczny dzień, robi ogromne wrażenie. Z kolei dla miłośników fotografii punktem kulminacyjnym jest postój techniczny na stacji Alp Grüm, gdzie z peronu rozciąga się widok na lodowiec Palü oraz dolinę Valposchiavo.
Wiadukty, które zapierają dech
Trudno wyobrazić sobie tę przeprawę bez majestatycznych konstrukcji inżynieryjnych. Najbardziej rozpoznawalnym obiektem jest wiadukt Landwasser, mający 136 metrów długości i wznoszący się 65 metrów nad ziemią. Skład wjeżdża na niego po łuku, by natychmiast zniknąć w tunelu wykutym w skalnej ścianie.
Nie mniej widowiskowy jest spiralny wiadukt Brusio. Aby pokonać dużą różnicę wysokości na krótkim odcinku, pociąg zatacza na nim pełne koło 360 stopni. To jedyny tego typu obiekt na trasie, a jego forma przypomina nieco rzymskie akwedukty. Zaraz za nim szyny prowadzą już w dół, w kierunku włoskiej granicy.
Jak przygotować się do podróży pod kątem biletów i klasy?
Koszty przejazdu są uzależnione od długości odcinka oraz standardu wagonu. Za trasę z St. Moritz do Tirano w drugiej klasie zapłacimy 33 CHF, natomiast w pierwszej klasie cena wzrasta do 57 CHF. Dla dłuższego odcinka z Chur do Tirano opłaty wynoszą odpowiednio 66 CHF i 113 CHF. Do tych stawek zawsze należy doliczyć obowiązkową rezerwację miejsca w składzie panoramicznym.
Opłata za miejscówkę różni się w zależności od sezonu. W okresie letnim jej koszt to 36 CHF, a w trakcie sezonu zimowego 32 CHF. Ze względu na duże zainteresowanie, szczególnie w wakacje, zaleca się zakup biletów z kilkutygodniowym, a nawet kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Alternatywą dla oszczędnych podróżników jest rozważenie Saver Day Passu, którego cena startuje już od 52 CHF.
W kwestii wygody, pierwsza klasa oferuje szersze fotele ustawione w układzie 2+1. W drugiej klasie konfiguracja to standardowe 2+2. Niezależnie od wyboru, każdy pasażer dostaje dostęp do darmowego wifi oraz może korzystać z cyfrowego audioprzewodnika dostępnego w sześciu językach. Na pokładzie nie ma wagonu restauracyjnego, funkcjonuje jedynie minibar z przekąskami i napojami.
Zniżki dla dzieci i przewóz zwierząt
Planując rodzinny wyjazd, warto wiedzieć, że dzieci do 6. roku życia podróżują bezpłatnie, o ile nie zajmują samodzielnego miejsca. W przeciwnym razie obowiązuje je połowa standardowej taryfy. Z kolei młodzież w wieku od 6 do 16 lat ma zagwarantowane 50% zniżki od ceny podstawowej, ale dopłata za rezerwację miejsca naliczana jest w całości.
Do składu można również zabrać psa. Zwierzęta nie potrzebują osobnej rezerwacji. Opłata za czworonoga zależy od jego wielkości – te mierzące mniej niż 30 cm w kłębie, przewożone w transporterze, nie wymagają biletu. Większe psy muszą już mieć wykupioną stosowną taryfę ulgową.
Dlaczego warto porównać skład panoramiczny ze zwykłym regio?
Wielu turystów decyduje się na przejazd pociągiem regionalnym w drodze powrotnej i jest to bardzo pragmatyczne podejście. Po pierwsze, godziny kursowania są niemal identyczne, a po drugie, w starych wagonach można swobodnie otworzyć okno. To ogromna zaleta dla fotografów, ponieważ przez nieruchome panoramiczne szyby często powstają niepożądane odbicia światła.
W pociągu regio, w przeciwieństwie do ekspresu, nie ma obowiązku wykupywania miejscówki. Bilet można kupić tuż przed odjazdem w kasie na dworcu w Tirano, gdzie obok siebie znajdują się dwa obiekty – włoski dworzec Trenitalia oraz szwajcarska stacja Kolei Retyckich. Ryzyko braku miejsc siedzących w składzie regionalnym jest znikome, a przy odrobinie szczęścia można trafić na wagon z placem zabaw dla dzieci.
Różnica odczuwalna jest głównie w prestiżu i designie – skład panoramiczny to produkt klasy premium z klimatyzowanymi, wyciszonymi przedziałami. Decydując się na wariant mieszany, czyli ekspres w jedną stronę i regio w drugą, można doświadczyć obu standardów i jednocześnie zoptymalizować budżet całej wycieczki.
Jak zaplanować dojazd i co jeszcze zobaczyć w okolicy?
Naturalnym punktem startowym po włoskiej stronie jest Tirano, do którego łatwo dotrzeć pociągiem z Mediolanu. Podróż trwa około 2,5 godziny. Po przyjeździe warto rozważyć pozostawienie bagażu i zrobienie zakupów, ponieważ ceny w Szwajcarii bywają nawet trzykrotnie wyższe niż na południe od Alp. Samo miasteczko, choć niewielkie, oferuje przyjemne bary tuż obok dworca.
Szwajcarski odcinek to nie tylko przełęcz Bernina. W samym St. Moritz można spędzić kilka godzin, spacerując promenadą wzdłuż jeziora. Dla aktywnych dużą atrakcją jest możliwość wyjazdu kolejką górską na punkt widokowy Muottas Muragl, skąd rozciąga się panorama na całą dolinę Engadyny. Jadąc dalej, aż do Chur, mija się słynny wiadukt Landwasser oraz muzeum kolei w Bergün.
Podstawowa zasada zakupu biletów brzmi: najpierw rezerwuj miejscówkę na konkretny pociąg panoramiczny, a sam bilet na przejazd możesz dokupić nawet kilka minut przed odjazdem w kasie na dworcu. Tylko liczba miejscówek jest limitowana.
Przy organizacji wyjazdu zimą lub wczesną wiosną trzeba sprawdzić dostępność połączeń. Niektóre składy panoramiczne kursują tylko od piątku do niedzieli poza głównym sezonem. Ponadto, będąc w Tirano, warto ręcznie przełączyć sieć komórkową na włoskiego operatora, aby uniknąć wysokich opłat za roaming w szwajcarskiej strefie nadawania.
Alternatywne formy zwiedzania trasy
Nie każdy chce planować wyprawę samodzielnie. Dla tych, którzy wolą gotowe rozwiązania, dostępne są zorganizowane wyjazdy autokarowe prosto z Mediolanu. W ich programie jest przejazd koleją regio tą samą linią co Bernina Express, a następnie powrót do Włoch przez malowniczą Przełęcz Maloja. To rozwiązanie dedykowane osobom, które chcą zamknąć całą przygodę w jeden dzień, bez konieczności rezerwacji hoteli.
Podróż można również przedłużyć o autobusową odnogę. Latem z Tirano odjeżdża autobus Bernina Express Bus, który jedzie wzdłuż jeziora Como i przez winnice Valtelliny do szwajcarskiego Lugano. Połączenie to pozwala w ciągu jednej doby zobaczyć zarówno ośnieżone szczyty, jak i obsadzoną palmami promenadę nad jeziorem Lugano, co świetnie wpisuje się w hasło promujące cały region.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Co to jest tzw. „czerwony pociąg” biegający przez masyw Bernina?
To potoczne określenie wszystkich składów Kolei Retyckich w czerwonym malowaniu, a nie pojedynczego pociągu; stało się markowym synonimem linii przez Bernina.
Jakie są różnice między składem panoramicznym a zwykłym regionalnym?
Skład panoramiczny ma duże, nieruchome szyby i limit miejsc, natomiast regio ma otwierane okna i zazwyczaj niższy komfort oraz cenę.
Ile trwa przejazd z Chur do Tirano i co można po drodze zobaczyć?
Cała trasa zajmuje około 4 godziny i 13 minut, mijając liczne tunele i mosty oraz widok na lodowiec Morteratsch i wysokogórskie pejzaże.
Jakie są ceny biletów dla najpopularniejszych odcinków?
Z St. Moritz do Tirano bilet w drugiej klasie kosztuje 33 CHF (pierwsza 57 CHF), a z Chur do Tirano odpowiednio 66 CHF i 113 CHF, plus opłata za rezerwację w pociągu panoramicznym.
Ile wynosi opłata za rezerwację miejsca i czy zmienia się sezonowo?
Tak, miejscówka jest obowiązkowa w panoramicznym składzie i kosztuje około 36 CHF latem oraz 32 CHF zimą.
Jakie zniżki obowiązują dzieci i młodzież?
Dzieci do 6 lat podróżują za darmo bez własnego miejsca lub za połowę taryfy, jeśli zajmują miejsce, a młodzież 6–16 lat ma 50% zniżki, lecz płaci pełną kwotę rezerwacji.
Czy można przewieźć psa i czy wymaga on rezerwacji?
Małe psy w transporterze poniżej 30 cm w kłębie nie potrzebują biletu, większe zwierzęta wymagają zakupu ulgowej taryfy, a rezerwacja miejsca nie jest konieczna dla zwierząt.
Dlaczego warto rozważyć powrót zwykłym pociągiem regio zamiast panoramicznego?
Regio pozwala otwierać okna co ułatwia fotografowanie bez odbić i zwykle nie wymaga wcześniejszej rezerwacji, co czyni go praktyczną i tańszą opcją.