Piotr Barełkowski – życiorys, kariera, życie prywatne

Piotr Barełkowski to nazwisko, które w Polsce kojarzy się zarówno z wybitną architekturą Starego Browaru, jak i z bezkompromisową publicystyką telewizyjną – w rzeczywistości jednak mówimy o dwóch różnych osobach o tym samym imieniu i nazwisku. Jeden był architektem, współtwórcą nowych ikon Poznania, drugi – dziennikarzem, producentem i menedżerem mediów, który budował niszowe, często niepokorne stacje. Jeśli szukasz uporządkowanego życiorysu, wyjaśnienia tej podwójnej tożsamości i tła ich kariery oraz życia prywatnego, znajdziesz je w poniższym tekście.

Kim są „dwaj Piotrowie Barełkowscy”?

W Polsce funkcjonują dziś dwie mocne biografie pod hasłem „Piotr Barełkowski”. Pierwsza to Piotr Zbigniew Barełkowski (1961–2018), architekt związany z Poznaniem, współzałożyciel Studia ADS, projektant m.in. Starego Browaru i terminalu Portu Lotniczego Poznań-Ławica. Druga to Piotr Barełkowski (ur. 1971), dziennikarz i producent telewizyjny, współtwórca stacji TV Biznes, pierwszy prezes Telewizji Republika i obecny szef kanału TV Media Narodowe.

Wyszukiwarki, encyklopedie internetowe i artykuły prasowe często mieszają te dwie postaci, co powoduje, że życiorysy, nagrody czy nawet daty urodzenia zaczynają funkcjonować obok siebie w jednym haśle. Warto więc wyraźnie rozdzielić biografię architekta – silnie związaną z architekturą Poznania po 1989 roku – od biografii medialnej, w której dominują niezależne projekty telewizyjne, dokumenty i formaty publicystyczne.

Piotr Zbigniew Barełkowski – jak przebiegała kariera architekta?

Piotr Zbigniew Barełkowski urodził się 4 lipca 1961 roku w Poznaniu i od początku był związany z tym miastem – zarówno edukacją, jak i praktyką zawodową. Studiował na Technische Universität Kaiserslautern, gdzie pracował jako asystent, oraz na Politechnice Poznańskiej – Wydziale Budownictwa Lądowego, który ukończył w 1986 roku. W latach 1985–1989 pracował w poznańskim Miastoprojekcie, wchodząc w zawód jeszcze w realiach końcówki PRL.

W 1989 roku założył w Poznaniu autorską pracownię Studio ADS, później także firmę deweloperską Iron Tower Investment (2006). Był członkiem SARP, Izby Architektów RP oraz Business Centre Club. Współpracował z Wydziałem Architektury Politechniki Poznańskiej jako promotor prac dyplomowych, przekazując studentom bardzo wymagającą, warsztatową metodę pracy – każda plansza musiała być dopracowana tak, jak na dobry międzynarodowy konkurs architektoniczny.

Jakie realizacje architekta przeszły do historii?

Dorobek Studia ADS to kilkadziesiąt projektów, z których część stała się punktami odniesienia dla architektury komercyjnej i użyteczności publicznej po 1989 roku. Do najczęściej wymienianych realizacji należą:

• Port Lotniczy Poznań-Ławica – nowy terminal pasażerski, wyróżniony nagrodą im. Jana Baptysty Quadro w 2001 roku, symbolem otwarcia Poznania na ruch międzynarodowy,
• kolejne etapy rozbudowy Międzynarodowych Targów Poznańskich, w tym Pawilon Wystawienniczy nr 8 MTP, za który Studio ADS otrzymało pierwszą nagrodę Quadro w 1999 roku,
• Stary Browar w Poznaniu – kompleks sztuki i biznesu, adaptacja dawnego browaru na wielofunkcyjne centrum,
• kompleksy handlowe takie jak Selgros w Poznaniu czy centrum Cuprum Arena w Lubinie,
• miejskie realizacje, m.in. budynek mieszkalny przy ul. 27 Grudnia, kamienica „Berliner Bank” przy ul. Wielkiej, czy wczesne przemysłowe Zakłady Paso przy ul. Bałtyckiej.

Na późniejszy etap kariery pracowni nałożyły się takie projekty jak Galeria Green Point na Wildzie – przykład architektury mieszkaniowo-handlowej z wykorzystaniem prefabrykowanych, piaskowanych elementów żelbetowych – oraz nowe budynki straży pożarnej w śródmieściu. Wszystkie te realizacje łączy konsekwentne myślenie o detalu, materiale i technologii, ale też dbałość o kontekst: zwłaszcza w ścisłym centrum miasta architekt wolał „ciągłość” niż agresywną kontrę stylistyczną.

Dlaczego Stary Browar był tak ważny?

Stary Browar stał się wizytówką zarówno architekta, jak i Studia ADS. Kompleks – tworzony etapami – łączy rekonstrukcję fragmentów XIX‑wiecznej zabudowy z całkowicie nowymi bryłami, które miały stworzyć spójny miejski kwartał bez poczucia konfliktu między „starym” a „nowym”.

Za ten projekt pracownia otrzymała serię nagród, które rzadko trafiają do jednego obiektu:

• Nagroda im. Jana Baptysty Quadro za I i II etap (2003 i 2008),
• Złoty Ołówek 2003 poznańskiego SARP i „Głosu Wielkopolskiego”,
• Archizinc Trophy w Paryżu (2004, kategoria „Tradycja”),
• nagrody International Council of Shopping Centers – m.in. tytuł „Najlepszego w Europie” i „Najlepszego na Świecie Centrum Handlowego Średniej Wielkości” w 2005 roku,
• wyróżnienie „The Best of the Best” w konkursie The CEPIF & International Herald Tribune CEE Property Awards 1989–2006.

„Stary Browar” został uznany przez „Architekturę‑Murator” za jedną z 20 ikon polskiej architektury po 1989 roku, a sam Piotr Z. Barełkowski jako jedyny architekt czterokrotnie zdobył nagrodę Jana Baptysty Quadro.

W rozmowach o Browarze architekt wracał do dwóch motywów: pracy zespołowej – od odkrywania starych posadzek i odtwarzania sklepień po projekt mebli – oraz dążenia do technologicznej dojrzałości, która ma przetrwać próbę czasu. W jego ocenie, jeśli „perfekcji zabraknie”, nawet najsilniejsza idea zamienia się w architektonicznego „karła”.

Jakie idee architektoniczne wyznawał Barełkowski?

W wywiadach Piotr Z. Barełkowski często powoływał się na pracę z profesorami i mistrzami – zwłaszcza Jerzym Gurawskim, współtwórcą przestrzeni Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego. Z tej szkoły wyniósł traktowanie teatru jako poważnego laboratorium przestrzeni, a pracy projektowej – jako procesu zespołowego, gdzie liczy się przepływ informacji i dobra koordynacja.

Bliska była mu postawa Tadao Ando – ograniczony „alfabet” form, konsekwentne dopracowywanie własnego języka i mały, ok. dziesięcioosobowy zespół koncepcyjny. Jednocześnie z uwagą obserwował zupełnie inny model pracy Herzog & de Meuron, gdzie każda realizacja ma odrębną historię formy, opartą na zaangażowaniu dużych, wieloosobowych zespołów zadaniowych.

W centrum jego refleksji pojawiała się relacja między przestrzenią zewnętrzną i wewnętrzną, traktowana jako „niematerialna bariera”, którą można ustawiać w kilku planach – w zależności od pory dnia, klimatu miejsca czy sposobu użytkowania. Architekt mocno akcentował też nierozerwalność projektu budynku i zieleni, a rozmowę z inwestorem lubił zaczynać… od mebli, które kształtują nastrój najbliższego otoczenia człowieka.

Jak wyglądało życie prywatne i śmierć architekta?

W dostępnych źródłach Piotr Z. Barełkowski pokazuje się przede wszystkim przez pryzmat pracy – nagradzanego architekta, członka SARP i Izby Architektów RP, aktywnego w środowisku biznesowym uczestnika Business Centre Club. Źródła branżowe i miejskie kroniki skupiają się na realizacjach, nagrodach, konkursach i działalności dydaktycznej – rzadko dotykają życia rodzinnego czy hobbystycznego.

Architekt zmarł 26 kwietnia 2018 roku w wieku 56 lat. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Junikowskim w Poznaniu (pole 14, rząd C, miejsce 7). Wspomnienia pośmiertne najczęściej przywołują Stary Browar jako „najbardziej znany projekt”, ale obok niego wymieniają Port Lotniczy Poznań-Ławica, pawilony Międzynarodowych Targów Poznańskich, Green Point czy apartamenty nad Cybiną przy ul. Wenecjańskiej. To one złożyły się na obraz architekta, który – jak sam mówił – „nie chciał, by przestrzeń była nudna”.

Piotr Barełkowski (1971) – jak rozwijała się jego kariera medialna?

Piotr Barełkowski, dziennikarz i producent, urodził się 29 kwietnia 1971 roku w Poznaniu. Z branżą filmowo‑telewizyjną związał się po ukończeniu Zaocznego Wyższego Zawodowego Studium Realizacji Telewizyjnej PWSFTviT w Łodzi – ośrodka, z którego wyrosło wielu realizatorów TVP i twórców filmów dokumentalnych.

Jeszcze w latach 90. angażował się w politykę – w wyborach parlamentarnych 1993 roku bez powodzenia kandydował z listy Koalicji dla Rzeczypospolitej. Równolegle zaczynał pracę na planach filmowych: współreżyserował sceny i epizody w filmie „Poznań 56” Filipa Bajona, był asystentem reżysera przy superprodukcji „Ogniem i mieczem” oraz przy serialu telewizyjnym z 2000 roku. Te doświadczenia przełożyły się później na własne filmy dokumentalne oraz kompetencje realizatorskie w studiu.

Jakie stacje założył i współtworzył?

Od przełomu lat 90. i 2000. Barełkowski skupił się na budowaniu niewielkich, ale opiniotwórczych kanałów tematycznych. Najważniejsze z nich to:

• TV Biznes – założona w 2004 roku wraz z prof. Piotrem Chomczyńskim stacja gospodarcza, której był prezesem do momentu sprzedaży kanału Polsatowi w 2007 roku, a następnie – wiceprezesem do połowy 2008 roku,
• Telewizja Republika – uruchomiona w grudniu 2012 roku z grupą prawicowych publicystów, gdzie pełnił funkcję pierwszego prezesa do 1 kwietnia 2014; na antenie prowadził program „Biznes od prawa do lewa”,
• internetowa stacja Telewizja Polska 24, wystartowała w styczniu 2016 roku jako niezależna platforma wideo,
• telewizja satelitarno‑kablowa wPolsce.pl braci Jacka i Michała Karnowskich (od kwietnia 2017 do lipca 2019), gdzie odpowiadał za dystrybucję i rozwój kanału oraz prowadził programy publicystyczne,
• TV Media Narodowe – kanał informacyjno‑publicystyczny związany ze środowiskami narodowymi, nadawany pierwotnie głównie w serwisie YouTube, a obecnie również w wybranych sieciach kablowych; od 15 lutego 2024 roku Barełkowski jest jego prezesem, przejmując funkcję po Robercie Bąkiewiczu.

Równolegle prowadzi własne firmy produkcyjne – Iluminacja Nowa sp. z o.o. oraz Polwizja sp. z o.o. – oraz stoi na czele Polskiego Stowarzyszenia Przedsiębiorców z siedzibą w Poznaniu (od 2015 roku). W tle większości jego projektów widać ten sam schemat: łączenie produkcji telewizyjnej z aktywnością organizacyjną i biznesową.

Jakie programy i filmy realizował?

Piotr Barełkowski ma na koncie wiele formatów – od teleturniejów po programy interwencyjne i religijne. Do częściej cytowanych należą:

• „Kamera start” – teleturniej filmowy emitowany w TVP i Polsacie w 1997 roku,
• „Oto Moto” – magazyn motoryzacyjny TVP Poznań z 2000 roku,
• „Zamek Czarodziejów” w Polsacie – format inspirowany literaturą fantasy, współprowadzony z Edytą Jungowską,
• cykle gospodarcze: „Bugaj kontra Ziemkiewicz” i „Biznes od prawa do lewa” w TV Biznes i Telewizji Republika,
• „Panorama Branż” oraz „Polski stół” w Polsat News,
• projekt ekologiczno‑społeczny „Zielona Polska” (z Agatą Młynarską) w Polsat News,
• program zdrowotny „Czego ci lekarz nie powie” w Zoom TV (z Jerzym Ziębą) – jedna z bardziej dyskutowanych produkcji,
• cykl „Bardzo ważna sprawa” w wPolsce.pl – debaty i rozmowy o ostrzejszym, polemicznym tonie.

Jako reżyser i producent realizował też filmy dokumentalne. W ostatnich latach głośno zrobiło się o dokumencie „Święty Charbel – pierwszy z ostatnich”, zrealizowanym w Libanie w dniach 6–14 września 2022 roku. Film opowiada o życiu św. Charbela, maronickiego pustelnika (1828–1898), oraz o fenomenie uzdrowień przypisywanych jego wstawiennictwu. Zawiera zdjęcia z miejsc kultu i współczesne świadectwa pielgrzymów.

Dokument o św. Charbelu potwierdza charakterystyczny dla Barełkowskiego zwrot ku tematom duchowości, choroby i uzdrowienia – po latach pracy przy programach gospodarczych i politycznych.

Jaką rolę odgrywał w życiu mediów opiniotwórczych?

Telewizje tworzone lub współtworzone przez Piotra Barełkowskiego – od TV Biznes po Telewizję Republika – często stawały się miejscem ostrych debat i wyraźnie profilowanej publicystyki. W czasie jego prezesury Telewizja Republika zdobyła m.in. Tytanowe Oko (wyróżnienie w kategorii „Wydarzenie Roku” na konferencji PIKE 2013) oraz Kryształową Antenę dla „Najlepszego programu informacyjnego roku 2014”.

W kolejnych latach Barełkowski pojawiał się także na antenach innych nadawców – np. w Zoom TV czy Radiu Poznań. Z tą ostatnią rozgłośnią rozstał się 29 marca 2022 roku, po kontrowersyjnym wywiadzie z Januszem Korwin‑Mikkem. Oficjalne oświadczenie rozgłośni mówiło o niezgodności formy rozmowy z linią stacji; sprawa odbiła się echem w mediach jako przykład konfliktu między ostrą publicystyką a wizerunkiem medium publicznego.

Jakie jest życie prywatne Piotrów Barełkowskich?

W przypadku Piotra Z. Barełkowskiego informacje o życiu prywatnym są skąpe – dominuje perspektywa zawodowa. Wiadomo, że był mocno związany z Poznaniem, uczestniczył w lokalnych debatach o przestrzeni miejskiej, współpracował z młodymi architektami na Politechnice Poznańskiej i aż do śmierci pozostawał aktywny jako projektant i konsultant. O rodzinie, pasjach poza architekturą czy działalności społecznej źródła branżowe mówią niewiele; w tym sensie jego biografia pozostaje „publiczna”, skupiona na budynkach i nagrodach.

Piotr Barełkowski – dziennikarz jest postacią dużo bardziej „obecną” medialnie, ale również w jego wypadku centrum narracji stanowi praca. Publicznie znana jest przede wszystkim jego aktywność zawodowa, poglądy wyrażane w publicystyce, konflikty i nagrody jego stacji. Życie rodzinne pozostaje poza światłem kamer, także w nowszych materiałach o filmie o św. Charbelu autor skupia się na bohaterze religijnym, a nie na sobie.

W obu biografiach powtarza się jeden motyw: silna identyfikacja z pracą – architektury jako „sportu zespołowego” i mediów jako przestrzeni sporów, w której autor nie boi się podpisywać pod swoimi projektami nazwiska.

Rozdzielenie tych dwóch historii – architekta Studia ADS, współtwórcy Portu Lotniczego Poznań-Ławica i Starego Browaru, oraz dziennikarza, twórcy TV Biznes, Telewizji Republika i prezesa TV Media Narodowe – pozwala lepiej czytać zarówno współczesną architekturę Poznania, jak i polską scenę mediów opiniotwórczych.